5510 Sayılı Kanunun Geçici 76 ncı Maddesi İle Emeklilik Uygulamalarında Meydana Gelen Değişiklikler | Arıcı Yeminli Mali Müşavirlik Ltd. Şti.

5510 Sayılı Kanunun Geçici 76 ncı Maddesi İle Emeklilik Uygulamalarında Meydana Gelen Değişiklikler

Bilindiği üzere; 18/5/2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa geçici 76 ncı madde eklenmiştir.

T.C.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Sayı : 98547999-010-E.7351211-36900

Tarih: 06/07/2018

Konu : 5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesi ile emeklilik uygulamalarında meydana gelen değişiklikler.

GENEL YAZI

Bilindiği üzere; 18/5/2018 tarihli ve 30425 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı Vergi ve Diğer Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 24 üncü maddesi ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa geçici 76 ncı madde eklenmiştir.

Söz konusu maddenin emeklilik mevzuatı yönüyle uygulanmasına ilişkin hususlar aşağıda açıklanmıştır.

1. 5510 Sayılı Kanunun Geçici 76 ncı Maddesi Gereği 4/1-(b) Kapsamında Hizmeti Durdurulan Sigortalıların 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) Kapsamında Gelir/Aylık Bağlama İşlemleri

7143 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 76 ncı madde;

“Köy ve mahalle muhtarları, kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, Kuruma kayıt ve tescilleri yapıldığı halde, 31/5/2018 tarihi itibarıyla prim borcu bulunanların, bu tarihten önceki sürelere ilişkin prim borçlarını, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ikinci ayın sonuna kadar ödememeleri veya ilgili Kanunları uyarınca yapılandırmamaları halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu İtibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyerek bunlara Kurum alacakları arasında yer verilmez. Sigortalılıkları durdurulanlardan bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılır.

Ancak, daha sonra sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi hâlinde durdurulan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden borç tutan hesaplanarak ihya edilir. Hesaplanan borç tutarının tamamını, borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Tebliğ edilen borç tutarının bu süre içinde tamamen ödenmemesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu madde kapsamında ödenmiş olan tutarlar ilgilinin prim ve prime ilişkin borcunun bulunmaması kaydıyla faizsiz olarak iade edilir. İhya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılır.

Birinci fıkraya göre sigortalılıkları durdurulanlar ile bunların bakmakla yükümlü olduğu kişiler hakkında 1/1/2012 tarihinden bu maddenin yürürlük tarihine kadar durdurulan süreler için genel sağlık sigortası hükümleri uygulanmaz.

Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından belirlenir.”

hükmünü amirdir.

Buna göre; 18/5/2018 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesi gereğince, Kurumumuza 31/5/2018 tarihi itibarıyla prim borcu bulunan 4/1-(b) kapsamındaki sigortalıların, bu sürelere ilişkin borçlarını 31/7/2018 tarihine kadar ödememeleri ya da ilgili mevzuat çerçevesinde yapılandırmamaları halinde;

– Prim Ödemesi bulunmayan sigortalıların tescil tarihi itibarıyla,

– Prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla,

sigortalılıkları durdurulacak, durdurulan süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyecek ve bu sürelere ilişkin Kurum alacakları takip edilmeyecektir. Bununla birlikte, bu şekilde sigortalılığı durdurulmuş olan sigortalılardan, 4/l-(b) kapsamında çalışması devam edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılacaktır.

Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri tarafından talep edilmesi halinde bu madde çerçevesinde durdurulmuş olan sigortalılık sürelerinin tamamı, talep tarihinde 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenecek prime esas kazanç tutan üzerinden borç tutarı hesaplanarak ihya edilecek ve hesaplanan borcun tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde tamamen ödenmesi halinde bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilecek ve ihya edilerek kazanılan hizmet süreleri borcun ödendiği tarihten itibaren geçerli sayılacaktır.

Bilindiği üzere, 5510 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinde sürekli iş göremezlik geliri, 20 nci maddesinde ölüm geliri, 26 ncı maddesinde malullük aylığı, 28 inci maddesinde yaşlılık aylığı ve 32 nci maddesinde ölüm aylığı bağlanabilmesi için, 4/1-(b) kapsamında sigortalı sayılanların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olmasının zorunlu olduğu hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin;

– Malullük ve yaşlılık aylıklarının başlangıcını belirleyen 54 üncü ve 57 nci maddelerinde; 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerle birlikte 4/1-(a) ve 4/1-(c) kapsamında aylık bağlanacağı durumlarda, 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlerin, prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödendiği tarih itibarıyla geçerli sayılacağı, malullük ve yaşlılık aylıklarının söz konusu borcun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren başlayacağı,

– Ölüm aylıklarının başlangıcını belirleyen 62 nci maddesinde; 5/12/2017 tarihinde anılan

Yönetmelikte yapılan değişiklikle, 4/1-(b) kapsamında veya bu kapsamda geçen hizmetlerle birlikte 4/1-(a) ve 4/1-(c) kapsamında hak sahiplerine aylık bağlanacağı durumlarda, 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlere ait prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödenmesinin zorunlu olduğu, ancak hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylıklarının, sigortalının ölüm tarihini veya hak sahibi olma niteliğinin ölüm tarihinden sonra kazanılması halinde bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılacağı, .

– Sürekli iş göremezlik gelirine ilişkin 41 inci maddesinde; sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için sigortalının 4/l-(b) kapsamında geçen sigortalılıkları nedeniyle, genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmesinin zorunlu olduğu, 22/7/2011 tarihli ve 2011-58 sayılı Genelgede ise kendi sigortalılığından dolayı genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin borcu bulunan 4/1-(b) kapsamındaki sigortalıların gelir başlangıç tarihlerinde herhangi bir değişiklik olmayacağı, ancak borçlan tahsil edilmeksizin gelir bağlama işleminin sonuçlandırılmayacağı,

öngörülmüştür.

Bununla birlikte, 5/12/2017 tarihinde anılan Yönetmeliğe eklenen;

– Ek 8 inci madde, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında hizmet olarak değerlendirilen süreler dahil olmak üzere prim ödeme yükümlüsü kendisi olup aylık bağlanması için yazılı istekte bulunduğu tarih itibarıyla prim borcu olanların tahsis talebinin, borcun ödendiği tarih itibarıyla geçerli sayılacağı ve bağlanacak aylıkların borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren başlatılacağı,

– Ek 9 uncu maddenin ikinci cümlesi, malullük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar için tahsis talep tarihinden, ölen sigortalılar için ise ölüm tarihinden önceki sürelere ilişkin prim borcu olduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilenlerden; söz konusu süreleri aylık bağlama işleminde dikkate alınmamış olanlar için tahsis talep ya da ölüm tarihi itibarıyla yeniden aylık hesaplanacağı, dikkate alınmış olanlar için ise aylıkların ödenmesine devam edileceği, bu durumda olanların aylıkları durdurulmaksızın ve aylık başlangıç tarihleri değiştirilmeksizin prim borçlarının ödenmekte olan aylıklardan kesilmek suretiyle tahsil edileceği, https://goo.gl/RkqgJX

hükümlerini içermektedir.

Bu itibarla, 7143 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanuna eklenen geçici 76 ncı maddenin yukarıda yer alan mevzuat hükümleri de göz önüne alınarak 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında tahsis talebinde bulunup henüz işlemleri sonuçlandırılmamış olanlar ile 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında aylık bağlama işlemi yapıldıktan sonra 4/1-(b) kapsamında prim borcu olduğu tespit edilenler hakkında uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

1.1. 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) Kapsamında Malullük veya Yaşlılık Aylığı Talebinde Bulunup Henüz Aylık Bağlama İşlemi Sonuçlandırılmamış Olanlar

5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 18/5/2018 tarihini içeren ayın sonuna kadar (31/5/2018 dahil) Kurumumuzdan 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında malullük veya yaşlılık aylığı talebinde bulunup tahsis talep tarihi itibarıyla 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıklarına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle henüz aylık bağlama işlemi sonuçlandırılmamış sigortalıların, geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için 1/6/2018-31/7/2018 tarihleri arasında Kuruma başvuruda bulunmaları halinde, başvuru yaptıkları tarihte aylığa müstahak olmaları koşuluyla aylıkları yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın geçici 76 ncı maddeden yararlanma talep tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılacaktır. Anılan maddenin yürürlüğe girdiği 18/5/2018 tarihi ile 1/6/2018 tarihi arasında geçici 76 ncı maddeden yararlanma talebinde bulunmuş olan sigortalıların söz konusu talepleri 1/6/2018 tarihinde yapılmış sayılacaktır.

5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesine göre 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıkları 1/8/2018 tarihi itibarıyla Kurumca resen durdurulan sigortalıların aylıkları 1/8/2018 tarihini takip eden ay başından başlatılacaktır.

Ancak, geçici 76 ncı madde uygulanmasında, anılan maddeden yararlanan 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamındaki sigortalılardan, 4/1-(b) kapsamında çalışması devam edenlerin sigortalılıkları 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılacağından, bu kapsamda olan sigortalıların, geçici 76 ncı maddeden yararlanmaları için;

– 1/6/2018-31/7/2018 tarihleri arasında Kuruma başvuruda bulunmaları halinde 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılan 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı geçici 76 ncı maddeye ilişkin müracaat tarihine kadar zorunlu hizmet olarak değerlendirilecek, söz konusu sürelere ilişkin prim borcunun ödenmiş olması ve 2829 sayılı Kanun uygulaması dahil aylığa hak kazanma koşullarının oluştuğunun tespit edilmesi halinde bu süreler de aylık hesabında dikkate alınacaktır.

– Kuruma başvurmamaları halinde 31/5/2018 (dahil) tarihinden önceki sürelere ilişkin 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıkları 1/8/2018 tarihi itibarıyla Kurumca resen durdurularak, 1/6/2018 tarihi itibarıyla yeniden başlatılacağından, sigortalıların 1/6/2018 tarihi ile bu tarihten sonraki sürelere ait prim borcunun ödendiği tarihe kadar ki sigortalılıkları zorunlu hizmet olarak değerlendirilecek, söz konusu süreler ile birlikte 2829 sayılı Kanun uygulaması dahil aylığa müstahak olmaları halinde aylık, prim borcunun ödendiği tarihi takip eden ay başından itibaren bağlanacaktır.

Örnek 1: 20/3/2018 tarihinde 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalının aylığa hak kazanma koşulları yerine gelmiş olmakla birlikte tahsis talep tarihinde 1/7/2017-31/1/2018 sürelerine ilişkin 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı ve söz konusu sigortalılığa ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle aylık bağlanamamıştır. 5/6/2018 tarihinde geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için talepte bulunan sigortalının durdurulan sigortalılık sürelerine rağmen aylığa hak kazanma koşullarının devam ettiğinin anlaşılması halinde yeni bir tahsis talep dilekçesi alınmaksızın geçici 76 ncı maddeden yararlanma talep tarihini takip eden ay başından (1/7/2018) itibaren aylık bağlanacaktır.

Örnek 2: Örnek 1’deki sigortalının 31/7/2018 tarihine kadar geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için talepte bulunmaması halinde, 1/7/2017-31/1/2018 sürelerine ilişkin sigortalılığı 1/8/2018 tarihi itibarıyla Kurumca resen durdurulacağından sigortalının aylığı yeni bir talep alınmaksızın 1/9/2018 tarihinden itibaren bağlanacaktır.

Örnek 3: Sigortalı 18/12/2017 tarihinde 4/1-(b) kapsamında sigortalılığını sonlandırarak 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunmuş, ancak yapılan kontrollerde prim borcu olduğu tespit edilmiştir. Sigortalının 3/7/2018 tarihinde geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için talepte bulunması durumunda bu kapsamda durdurulan sigortalılığı dışında kalan sigortalılık süreleri ile aylığa hak kazanma koşullarının yerine geldiğinin anlaşılması halinde sigortalının aylığı 3/7/2018 tarihini takip eden aybaşından başlatılacaktır.

Örnek 4: 20/2/2017 tarihinde 4/1-(a) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalıya tahsis talep tarihinde 4/1-(b) kapsamında devam eden sigortalılığı ve söz konusu sigortalılığa ait prim borcu bulunması nedeniyle aylık bağlanamamıştır. Sigortalının 17/6/2018 tarihinde geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için talepte bulunması üzerine (Ş.Abacı) devam eden 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı, 31/5/2018 tarihi itibarıyla durdurulmuş, ancak anılan kapsamda faaliyetine devam ettiğinden 1/6/2018 tarihinde yeniden başlatılmıştır. Bu durumda, sigortalının, 1/6/2018-/17/6/2018 süresi 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetleri zorunlu hizmet olarak 2829 sayılı Kanun hükümleri de dikkate alınmak suretiyle aylığın hesaplanmasında değerlendirilecek, söz konusu sürelere ilişkin prim borçlarının 17/6/2018 tarihi itibarıyla ödenmiş olması halinde aylık 1/7/2018 tarihi itibarıyla başlatılacaktır.

Örnek 5: 12/3/2018 tarihinde 4/1-(b) kapsamında yaşlılık aylığı talebinde bulunan sigortalıya 4/1-(b) kapsamında prim borcu bulunması nedeniyle aylık bağlanamamıştır. Sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki faaliyeti 1/6/2018 tarihinden soma da devam etmiş ve sigortalılığı 1/8/2018 tarihinde geçici 76 ncı madde gereği Kurumca resen durdurulmuştur. Sigortalının 5/8/2018 tarihinde 1/6/2018-5/8/2018 süresi prim borcunu ödemesi halinde aylığı prim borcunu Ödediği tarihi takip eden ay başından (1/9/2018) itibaren bağlanacaktır.

Örnek 6: 4/l-(a) kapsamındaki işinden ayrılarak aylık bağlanması için gerekli koşulları yerine getiren ve 30/12/2017 tarihinde malullük aylığı talebinde bulunan sigortalıya, 1/7/2005-23/4/2006 tarihleri arasında 4/1-(b) kapsamında sigortalılığının ve bu sürelere ilişkin prim borcunun bulunması nedeniyle aylık bağlama işlemi gerçekleştirilememiştir. Sigortalının, 2/6/2018 tarihinde Kurumumuza verdiği dilekçe ile geçici 76 ncı maddeden yararlanmak istemesi üzerine 4/1-(b) kapsamında geçen sigortalılığı durdurulmuş olup, sigortalının malullük aylığı yeni bir tahsis talebi alınmaksızın geçici 76 ncı maddeden yararlanma talep tarihini takip eden ay başından (1/7/2018) başlatılacaktır.

Örnek 7: 4/1-(b) kapsamındaki faaliyetine son veren sigortalı 4/4/2018 tarihinde malullük aylığı talebinde bulunmuştur. Kurum kayıtlarının incelenmesinde sigortalının 1/3/2001-30/9/2001 talihleri arasında 4/1-(b) kapsamında 210 gün sigortalılığı ve buna ait prim borcu bulunduğu tespit edilmiştir. Sigortalının geçici 76 ncı madde gereği sigortalılığının Kurumumuzca 1/8/2018 tarihi itibarıyla resen durdurulması halinde malullük aylığı 1/8/2018 tarihini takip eden ay başı olan 1/9/2018 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

1.2. Ölüm Aylığı Talebinde Bulunup Henüz Aylık Bağlama İşlemi Sonuçlandırılmamış Olanlar

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 62 nci maddesinde yapılan değişiklikle, 5/12/2017 tarihinden sonra vefat eden sigortalıların hak sahiplerine 4/1-(b) kapsamında geçen hizmetlere ait prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödemesini takiben ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren ölüm aylığı bağlanmakta olup, sigortalının ölüm tarihinin 5/12/2017 tarihinden önce olması, prim borcunun 5/12/2017 tarihinden sonra ödenmesi durumunda ise aylıklar 5/12/2017 tarihini takip eden ay başından itibaren ödenmeye başlanmaktadır.

Bu itibarla, 5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 18/5/2018 tarihinden önce 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında iken ölen sigortalılardan dolayı ölüm aylığı talebinde bulunan, ancak sigortalının 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlerine ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle aylık talebi sonuçlandırılmayan hak sahiplerinin 5510 sayılı Kanunun geçici 76 ncı maddesinden yararlanmak istemeleri halinde, ölüm tarihi;

– 5/12/2017 tarihinden sonra olanlara ölüm tarihini/hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihi takip eden aybaşından,

– 5/12/2017 tarihinden önce olanlara ise 5/12/2017 tarihini takip eden aybaşından,

itibaren zaman aşımı hükümleri de dikkate alınarak aylık bağlanacaktır.

Örnek 1: En son 4/1-(a) kapsamında özel sektöre tabi işyerinde çalışırken 3/3/2018 tarihinde vefat eden sigortalının ölüm tarihinde 4/l-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle hak sahiplerine aylık bağlanamamıştır. Hak sahiplerinin geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için talepte bulunması halinde ölüm aylığı sigortalının ölüm tarihini takip eden aybaşı olan 1/4/2018 tarihi itibarıyla başlatılacaktır.

Örnek 2: 10/11/2017 tarihinde vefat eden 4/1-(b) sigortalısının Ölüm tarihinde 4/1-(b) kapsamında prim borcu bulunması nedeniyle hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamamıştır. Hak sahiplerinin geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için müracaat etmeleri halinde primi ödenmiş süreler ile ölüm aylığı, bağlama şartlarının yerine gelmesi halinde ölüm aylığı Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 5/12/2017 tarihini takip eden aybaşı olan 1/1/2018 tarihinden itibaren başlatılacaktır.

5510 sayılı Kanunun 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışan ve en son 4/1-(b) kapsamında sigortalı iken vefat eden sigortalıların 4/l-(b) kapsamındaki sigortalılıklarına ilişkin prim borçlarının bulunması nedeniyle geçici 76 ncı madde kapsamında taleple veya Kurumca resen durdurulması sonucu son sigortalılık halinin 4/1-(a) veya 4/1-(c) kapsamında olması durumunda, aylığa hak kazanma koşullarının oluşması şartıyla söz konusu sigortalılık halleri esas alınarak aylık bağlama işlemleri sonuçlandırılacaktır.

Örnek: 4/1-(a) kapsamında çalışmakta iken 21/10/2016 tarihinde işten ayrılarak 4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlayan ancak 28/2/2018 tarihinde vefat eden sigortalının bu kapsamdaki sigortalılığına ilişkin prim borcunun ödenmemiş olması nedeniyle hak sahiplerine aylık bağlanamamıştır. Hak sahiplerinin 2/6/2018 tarihinde geçici 76 ncı madde hükümlerinden faydalanmak için talepte bulunması nedeniyle 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığı tescil tarihi itibarıyla sonlandırılmıştır. Bu itibarla, sigortalının son sigortalılık halinin 4/1-(a) kapsamında olması nedeniyle söz konusu kapsamda geçen hizmetlerine göre aylığa hak kazanma koşullarının oluşması halinde hak sahiplerine 1/3/2018 tarihinden itibaren 4/1-(a) kapsamında ölüm aylığı bağlanacaktır.

1.3. 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) Kapsamında Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Aylığı Bağlandıktan Sonra Aylık Bağlanmadan Önceki Sürelere İlişkin 4/1-(b) Hizmeti Tespit Edilenler

5/12/2017 tarihinde Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine eklenen ek 9 uncu madde gereği; malullük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar için tahsis talep tarihinden, ölen sigortalılar için ise ölüm tarihinden önceki sürelere ilişkin prim borcu olduğu aylık bağlandıktan sonra tespit edilenlerden; söz konusu süreleri aylık bağlama işleminde dikkate alınmamış olanlar için tahsis talep ya da ölüm tarihi itibarıyla yeniden aylık hesaplanmakta, dikkate alınmış olanlar için ise aylıkların Ödenmesine devam edilmekte, bu durumda olanların aylıkları durdurulmaksızın ve aylık başlangıç tarihleri değiştirilmeksizin prim borçlan ödenmekte olan aylıklardan kesilmek suretiyle tahsil edilmektedir.

Bu nedenle; Kanunun yayım tarihi olan 18/5/2018 tarihinden önce malullük ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılar için tahsis talep, ölen sigortalılar için ölüm tarihinden önceki sürelere ilişkin 4/1-(b) kapsamındaki hizmetlere ait prim borcu olduğu anlaşılan sigortalılardan 4/1-(b) kapsamında aylık bağlananlar ile 4/1-(b) kapsamında bildirilen hizmetler de değerlendirilerek 4/1-(a) ve 4/1-(c) kapsamında aylık bağlananların, sonradan tespit edilen prim borcuna esas olan hizmet süreleri Kanunun geçici 76 ncı maddesi kapsamında durdurulmayacak olup, söz konusu borçlar Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 9 uncu maddesi kapsamında tahsil edilecektir.

1.4. Gelir Bağlama İşlemlerinde Geçici 76 ncı Madde Uygulaması

4/1-(a) Kapsamındaki Sigortalılar

5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 2008/Ekim ayı itibarıyla 2829 sayılı Kanunun yürürlükten kalkması nedeniyle 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden sonra meydana gelen iş kazası ve meslek hastalığı olaylarında, gelirin hesaplanmasına ilişkin günlük kazancın tespitinde dikkate alınan son takvim ayı 2008/Ekim sonrası olanlardan, son 3 aylık dönem içerisinde 4/1-(a) kapsamındaki hizmetlerinin yanı sıra 4/1-(b) kapsamında hizmetleri bulunanların her iki sigortalılık halinde geçen prim günleri ve prime esas kazançları da dikkate alınmaktadır.

Bu durumda olan sigortalılardan günlük kazancın tespitine esas sürede 4/1 -(b) kapsamında sigortalılığı bulunup, geçici 76 ncı madde kapsamında bu sigortalılıklarını durduranların gelir bağlama işlemlerinde 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri dikkate alınmayacak ve gelirin başlangıcı değiştirilmeyecektir.

Örnek:

En son sigortalılık hali: 4/1-(a)

Kaza tarihi: 10/12/2017

Son takvim ayı: 2017/Kasım

Sigortalılık

hali

Yıl/Ay

Gün Sayısı

Prime Esas Kazanç (TL)

4/1-(a) 2017/Kasım 20 1400
4/1-(a) 2017/Ekim 15 1050
4/1-(b) 2017/Eylül 20 1185
  Toplam 55 3635

4/1-(a) kapsamında bir işyerinde çalışırken 10/12/2017 tarihinde iş kazası geçiren sigortalının gelir hesabına esas günlük kazanç tespitinde kaza tarihinden önceki on iki ayın son üç ayı İçinde primi ödenmemiş 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı bulunduğu tespit edildiğinden geliri bağlanamamıştır. Sigortalının geçici 76 ncı madde kapsamında 4/1-(b) sigortalılığım durdurmak için talepte bulunması durumunda 4/1-(b) kapsamındaki hizmetleri dikkate alınmadan sadece 4/1-(a) kapsamındaki hizmetlerle gelir bağlanacak ve gelirin başlangıç tarihinde değişiklik yapılmayacaktır.

4/1-(b) Kapsamındaki Sigortalılar

4/1-(b) kapsamında sigortalı olup, sürekli iş göremezliği tespit edilenlerin kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunlu olmakla birlikte, gelirin başlangıç tarihinde kendi sigortalılığından dolayı genel sağlık sigortası dahil prim ve prime ilişkin borcu bulunan 4/1-(b) kapsamındaki sigortalıların gelir başlangıç tarihlerinde herhangi bir değişiklik yapılmamakta ancak, borçlan tahsil edilmeden gelir bağlama işlemi sonuçlandırılmamaktadır.

Bu nedenle, sürekli iş göremezlik geliri bağlanması için talepte bulunup 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılık sürelerine ait prim ve prime ilişkin borcu bulunan sigortalılardan geçici 76 ncı maddeden yararlanmak suretiyle sigortalılıktan durdurulan sigortalıların da gelir başlangıç tarihlerinde herhangi bir değişiklik olmayacaktır.

Ancak, sigortalının iş kazası geçirdiği tarihten önceki primi ödenmemiş sigortalılık sürelerinin geçici 76 ncı madde kapsamında tescil tarihi itibarıyla durdurulması halinde, iş kazasının meydana geldiği tarihten önceki döneme ait sigortalılık süresi olmayacağından sürekli iş göremezlik geliri bağlanamayacaktır.

Ayrıca, sigortalının geçici 76 ncı madde kapsamında durdurulan sürelerinin tamamının iş kazası geçirilen tarihten sonraki dönemlere ait olması halinde sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için söz konusu sürelere ilişkin borçların ihya edilmesi zorunlu değildir.

2. Hak Sahiplerinin 4/1-(b) Kapsamındaki Hizmetleri

5/12/2017 tarihinde Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin geçici 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklik gereğince, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce ölen sigortalıların hak sahiplerine gelir veya aylık bağlanmasında, sigortalıya ilişkin koşulların tespiti ile gelir veya aylığın hesaplanması ve paylaştırılmasında ölüm tarihindeki, hak sahiplerine ilişkin koşulların tespitinde ise hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihteki Kanun hükümleri uygulanmaktadır.

Bu itibarla, 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında ölüm gelir/aylığı almakta olan hak sahibi çocukların, ölüm gelir/aylığı aldıkları sürelerde 4/1 -(b) kapsamında sigortalı olmaları halinde gelir/aylıkları kesilmekte, sigortalılıkları sonlanarak talepte bulunmaları halinde ise ilk defa hak sahibi olma niteliğinin kazanıldığı tarihteki mevzuat hükümleri doğrultusunda gelir/aylıkları işten ayrıldıkları veya taleplerini takip eden ay başından itibaren yeniden başlatılmaktadır.

Buna göre;

– 2008/Ekim ayından önce ölen sigortalılardan dolayı Yönetmeliğin yürürlük tarihi olan 5/12/2017 tarihinden önce hak sahibi olarak mülga kanunlara göre gelir/aylık alan ancak 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıkları nedeniyle gelir/aylıkları kesilen hak sahiplerinin söz konusu sigortalılıklarına ilişkin prim borçlan olması nedeniyle geçici 76 ncı madde hükümlerinden yararlanarak durdurmaları ve yeniden 4/1-(a), 4/1-(b) ve 4/1-(c) kapsamında ölüm gelir/aylığı bağlanması talebinde bulunmaları halinde, gelir/aylıklar (5510 sayılı Kanunun 97 nci madde hükmü saklı kalmak kaydıyla) 4/1-(b) kapsamındaki işten ayrılarak çalışmanın sonlandığı tarihi takip eden ay başından itibaren başlatılacak, 4/1-(b) kapsamında sigortalı oldukları dönemlere ilişkin gelir/aylık ödemesi yapılmayacaktır.

– 2008/Ekim ayından önce ölen sigortalılardan dolayı ilk defa 5/12/2017 tarihinden sonra ölüm gelir/aylığı bağlanması talebinde bulunan veya 2008/Ekim ayından sonra ölen sigortalılardan dolayı Kanunun 34 üncü maddesine göre gelir/aylık almakta iken 4/1-(b) kapsamında sigortalılığının tespit edilmesi nedeniyle gelir/aylıkları kesilen hak sahiplerinin söz konusu sigortalılıklarına ilişkin prim borcu bulunması nedeniyle 1/6/2018 tarihi itibarıyla geçici 76 ncı madde hükümlerinden yararlanarak 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılıklarını durdurmaları ve aylık talebinde bulunmaları halinde, aylıkları talep tarihini takip eden ay başından bağlanacaktır.

Ancak, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin ek 10 uncu maddesi uyarınca, ölüm aylığı almakta iken, aylıklarının 4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlaması nedeniyle kesilmesi gerektiği daha sonra tespit edilen hak sahipleri hakkında, söz konusu sigortalılık süreleri geçici 76 ncı madde kapsamında durdurulmuş olsa dahi, çalışılan sürelerde yapılan yersiz ödemeler için Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında işlem yapılacak olup, tespit tarihi itibarıyla işten ayrılmış olan hak sahiplerinin aylıkları işten ayrıldıkları tarihi takip eden ay başından, çalışması devam edenlerin aylıkları ise işten ayrılarak yeniden talepte bulunulması koşuluyla yeni tahsis taleplerini takip eden ay başından başlatılacaktır.

Diğer bir ifadeyle, ölüm sigortasından aylık almakta iken 4/1-(b) kapsamında sigortalılıkları bulunması nedeniyle gelir/aylıkları kesilen hak sahiplerinin söz konusu sigortalılıklarına ilişkin prim borçlarının bulunması nedeniyle geçici 76 ncı maddeden yararlanarak sigortalılıklarının durdurulması halinde de gelir/aylık başlangıç tarihine ilişkin mevcut uygulamada herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır.

Örnek 1: 31/5/1997 tarihinde vefat eden 4/1-(a) kapsamındaki sigortalıdan dolayı 1/4/2017 tarihinden itibaren ölüm aylığı almakta olan hak sahibi kız çocuğun 1/11/2017-25/5/2018 süresinde 4/1-(b) kapsamında sigortalılığı bulunması nedeniyle aylığı 1/11/2017 tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilmiştir. Söz konusu hak sahibinin 3/6/2018 tarihinde 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığına ilişkin prim borcunun bulunması nedeniyle geçici 76 ncı maddeden yararlanma talebi ile yeniden aylık talebinde bulunması halinde, ölüm aylığı işten çıkış tarihini takip eden aybaşı olan 1/6/2018 tarihi itibarıyla bağlanacak olup, durdurulan 4/1-(b) sigortalılığı nedeniyle geriye dönük herhangi bir aylık ödemesi yapılmayacaktır.

Örnek 2: 18/1/2004 tarihinde vefat eden 4/1-(b) kapsamında sigortalıdan dolayı ilk defa 1/2/2018 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlanan hak sahibi kız çocuğu 15/3/2018 tarihi itibarıyla

4/1-(b) kapsamında çalışmaya başlamış olup, sigortalılığı devam etmektedir. Hak sahibi kız çocuk 15/6/2018 tarihinde geçici 76 ncı madde hükümlerinden faydalanarak 4/1-(b) kapsamındaki sigortalılığını durdurmak için talepte bulunmuştur. Bu durumda hak sahibine işten ayrılıp yeniden tahsis talebinde bulunması halinde yeni talebini takip eden ay başından aylık bağlanacak olup, çalışmaya başladığı 15/3/2018 tarihi ile işten ayrıldığı tarih arasındaki süre için herhangi bir aylık ödemesi yapılmayacaktır.

Örnek 3: 25/3/2011 tarihinde vefat eden sigortalıdan dolayı 1/4/2011 tarihinden itibaren ölüm aylığı alan hak sahibi kız çocuğun, 17/9/2018 tarihinde 1/6/2017-30/3/2018 süresinde geçici 76 ncı madde kapsamında durdurulan 4/1-(b) kapsamında sigortalılığının bulunduğu tespit edilmiştir. Bahse konu hak sahibine 1/6/2017 tarihini takip eden ödeme dönemi ile 30/3/2018 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıklar Kanunun 96 ncı maddesi kapsamında borç kaydedilecek, ancak işten çıkış tarihi yazılı istek tarihi kabul edilerek işten çıkış tarihini takip eden aybaşından itibaren aylıkları ödenmeye devam edilecektir.

Diğer taraftan, ölüm tarihi 2008/Ekim sonrası olan 4/1-(a) ve 4/1 -(b) kapsamındaki sigortalılardan dolayı ölüm gelir/aylığı alan eşlerden 4/1-(b) kapsamında sigortalı olmaları nedeniyle gelir/aylıktaki hisseleri % 50’ye indirilenlerin, 1/6/2018 itibarıyla geçici 76 ncı maddeden yararlanmak için müracaatları halinde de hisse düzeltmeleri sigortalılıklarının sona erdiği tarihi takip eden ödeme dönemi itibarıyla yapılacaktır.

Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.

İsmail YILMAZ

Genel Müdür

Yorum KAPALI.

Tasarim & Sistem : Alomaliye & AbaciPark